Stresskip

Nederlanders zijn de grootste stresskippen van Europa.  Dit bericht kon je gisteren lezen in de Spits, waarin aandacht werd besteed aan een onderzoek van Mercer onder 800 bedrijven in 24 landen. Van die 800 onderzochte bedrijven stonden er 35 in Nederland.

Wat bleek? Bij 76% van de Nederlandse bedrijven stonden spanningen in de top drie van redenen van afwezigheid. Voor de buitenlandse bedrijven gold dat voor 52%. Het onderzoeksbureau denkt dat dit te maken heeft met de aard van ons werk. In Nederland wordt steeds minder lichamelijke arbeid verricht en steeds meer ‘met je hoofd’ gewerkt. De psychische belasting wordt daardoor groter. Dat wordt dan nog eens versterkt door de druk om altijd maar bereikbaar te zijn via je mobieltje of e-mail.

De Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde denkt dat onze gevoeligheid voor spanningen te maken heeft met ons arbeidsethos. Nederlanders hebben een hoge arbeidsproductiviteit per hoofd van de bevolking en zijn vaak sterk betrokken. We worden in veel bedrijven bovendien niet alleen op onze productiviteit afgerekend, maar ook op onze activiteit – sommige werknemers moeten in schema’s elk kwartier van hun werktijd verantwoorden. Dat maakt het moeilijk om even rustig naar het toilet te gaan…

Deze kippen moeten toch écht heel gestresst zijn… (kippen te koop op de markt in Portugal)

Belangrijke oorzaken van stress onder werknemers zijn volgens de Universiteit van Maastricht  met name hoge werkdruk in combinatie met weinig autonomie, maar ook conflicten en gebrek aan steun op het werk. 

Sociaal-psychologisch onderzoek bevestigt dit: gevoel van controle (autonomie) en sociale steun zijn belangrijke factoren in de mate waarin je stress ervaart. Heb je het gevoel controle te hebben over de aspecten die stress veroorzaken? Kun je zelf de invulling van je dag bepalen of moet alles op tijd gebeuren? Kun je een eigen werkwijze hanteren of verloopt alles volgens voorschriften? En word je ondersteund door je baas? Kun je je verhaal kwijt bij je collega’s? Allemaal belangrijk om niet door spanningen geveld te worden.

Pijn is erger als het zo bedoeld was

In het NRC lees ik vandaag over een opvallend onderzoeksresultaat over de beleving van pijn. Als iemand je moedwillig pijn doet, dan ervaar je dat als pijnlijker dan wanneer het per ongeluk gebeurde.

Wat een ramp moet dat zijn in het vagevuur… (foto gemaakt in Maastricht)

Psychologen van de Harvard universiteit toonden dat aan in een experiment, waarin zij studenten een reeks electrische schokken gaven. De helft van deze proefkonijntjes was verteld dat zij door een medestudent hiervoor aangewezen waren. De andere helft kreeg geen mededelingen over de reden waarom zij de schokken kregen. De eerste helft bleek de schokken als vervelender te ervaren dan de tweede helft. Bovendien raakten de leden van de tweede groep langzaam gewend aan de schokken, terwijl degenen die dachten door een medestudent erin geluisd te zijn, de laatste schok nog net zo vervelend vonden als de eerste.

De psychologen noemen dit effect het ‘nocebo’ effect, waarmee een tegenstelling met het bekende placebo-effect wordt aangegeven. Bij het placebo-effect wordt de pijn door psychologische suggestie minder, zonder dat daar een fysieke reden voor is. Bij het nocebo-effect werkt het precies andersom: de psychologisch suggestie maakt dat de pijn erger aanvoelt.

Als iemand je dus willens en wetens pijn doet, komt dat letterlijk hard aan. Zou daarom de tandarts zo vervelend zijn?

Slank willen zijn op je tiende

In Engeland is een groot onderzoek gedaan onder 150.000 kinderen van tien tot vijftien jaar oud (Ofsted, 2008) om uit te vinden hoe zij tegen het leven aan kijken. Het grootste deel van hen (69%) is gelukkig en de meesten (95%) zeggen minstens een goede vriend te hebben.

Wat ik echter een opvallende en zorgwekkende uitkomst vindt, is dat maar liefst 32% zich zorgen maakt over zijn of haar lichaam! Dat is het belangrijkste antwoord op de vraag ‘waar maak je je het meest zorgen over?’.  Natuurlijk maken kinderen zich ook zorgen over veiligheid, pesten op school en drugs, maar voor ongeveer een derde van deze kinderen is het eigen lichaam kennelijk de grootste bron van zorg.

Hopelijk maakt dit meisje zich nog niet druk…

Al vaak is in onderzoek de link gelegd naar een verband tussen de ideaalbeelden die de media ons voorschotelen en het beeld dat mensen vervolgens van zichzelf krijgen. Zelf deed ik voor mijn afstuderen een onderzoekje waarin ik vrouwen liet kijken naar gemanipuleerde plaatjes van leeftijdsgenoten, die steeds iets dikker gemaakt waren. Na afloop bleek dat het kijken naar slanke vrouwen een negatief effect had op emoties. De proefpersonen hadden het gevoel minder weerstand te kunnen bieden aan emotionele impulsen, zoals boosheid, frustratie, angst of rusteloosheid.

Het zou interessant zijn om te onderzoeken of deze resultaten ook gelden voor de kinderen uit het Britse onderzoek. Want dat zou betekenen dat het voortdurende bombardement van mooie, slanke en gespierde mannen en vrouwen dat wij via de media over ons heen krijgen, ook al effect heeft op de emotionele gesteldheid van jonge kinderen. En dat willen we toch niet?

Wakker blijven voor een extra griezelige nacht(dag?)merrie

We doen het allemaal, elke dag: slapen. Maar waarom eigenlijk? Soms onthouden we een droom, maar vaker hebben we geen idee wat er allemaal met ons gebeurt tijdens de nachtelijke uren.  Maar ga je een keertje te laat naar bed of heb je niet ongestoord door kunnen slapen, dan krijg je de volgende dag wel een flauw vermoeden: slaap heb je nodig om de dag goed door te komen.

Uit een onderzoek van de Universiteit van Berkely (Californië) kun je afleiden dat slaap ook een rol speelt bij het reguleren van emoties (Quest, januari 2008). In het onderzoek werden mensen 35 uur achter elkaar wakker gehouden. Daarna kregen ze 100 plaatjes te zien, waarvan sommigen ronduit afschrikwekkend waren, anderen minder schokkend. Terwijl de proefpersonen naar de plaatjes zaten te kijken, maakten de onderzoekers scans van hun hersenen. Deze scans werden later vergeleken met scans van mensen die naar dezelfde plaatjes keken, maar wél lekker geslapen hadden.

Wat bleek? De hersenen van de uitgeslapen personen reageerden heel anders dan de hersenen van degenen die niet geslapen hadden. Het deel van het brein dat betrokken is bij onder andere angst en depressie – de amygdala genoemd – was bij de vermoeide plaatjeskijkers veel actiever dan bij de slaapkoppen. Daardoor werden zij banger van de enge plaatjes dan de mensen die lekker geslapen hadden.

Oog in oog met een krokodil (Kenia).

Deze angsten worden nog eens gestimuleerd, doordat een actieve amygdala er voor zorgt dat de werking van een ander deel van het brein, de prefrontale cortex, geremd wordt. De prefrontale cortex zorgt er voor dat je logisch kunt redeneren. Bij het zien van enge plaatjes zorgt dit deel van de hersenen dat je angsten niet met je op de loop gaan – immers, het zijn maar plaatjes. Maar bij iemand die vermoeid is, werkt dit systeem dus minder goed en krijgen de angsten ruim baan.

Dus, ga je binnenkort naar een enge film in de bioscoop en wil je echt waar voor je geld? Blijf dan een nachtje op: dat wordt de beste horrorfilm aller tijden!

Gebruik je talent en leer gelukkig te zijn

De gelukkigste mensen wonen in Denemarken, zo blijkt uit een onderzoek onder 80.000 mensen in 178 landen, uitgevoerd door de universiteit van Leicester.  Zwitserland en Oostenrijk staan respectievelijk op de tweede en derde plaats in de rangorde van gelukkige landen. Ook wij Nederlanders mogen niet klagen: ons land neemt de vijftiende plaats in op de lijst. In Zimbabwe of Burundi wil je liever niet wonen, deze landen staan onderaan de lijst.

De belangrijkste reden voor ons geluk is in de eerste plaats gezondheid, maar ook rijkdom en opleiding zijn belangrijke factoren volgens de onderzoeker (www.elsevier.nl). Deze factoren beïnvloeden elkaar onderling: als er eentje weg valt, heeft dat direct gevolgen voor de mate van geluk die je ervaart.

Maar ja, het land waar je geboren wordt kies je niet. Kun je dan verder niets meer aan je geluk veranderen? Volgens psycholoog Martin Seligman wel. Hij stelt, als bedenker van de zogenaamde ‘positieve psychologie’, dat we veel te veel geneigd zijn om te kijken naar wat er allemaal niet goed is en wat we niet kunnen. In plaats daarvan zouden we veel meer onze sterke punten, talenten en mogelijkheden moeten benutten en dan worden we vanzelf gelukkig (Gelukkig zijn kun je leren, Martin Seligman, 2002).  De dame op deze foto lijkt daar in elk geval in te slagen.

Lachende dame tijdens de optocht van Rio aan de Rijn, Arnhem, 2007

Voor coaching is dit een belangrijk uitgangspunt. Natuurlijk kan het nut hebben om eens te kijken naar welke zwakke punten je hebt en hoe je deze kunt verbeteren, maar het levert veel meer op om te kijken waar je talenten liggen.  Als je er in slaagt een baan te vinden waarin je je talenten kunt inzetten en verder ontwikkelen, zul je daar zeker gelukkig(er) van worden.

Dus zoek uit waar je talenten liggen en verhuis naar Denemarken: dan kan het niet meer stuk!