Veelzijdige opdracht

In het mbo wordt hard gewerkt aan de invoering van het ‘competentiegerichte onderwijs’.  Eén van de kenmerken van dit type onderwijs, is dat er niet meer vanuit ‘vakken’ gedacht wordt, maar vanuit logische combinaties van kennis en vaardigheden, die nodig zijn om problemen in de praktijk op te lossen. Dus niet meer een rooster, waarin je in een uur per week leert lassen, in een ander uur nederlands leert en in weer een ander uur wiskunde.  Waarbij dan de leraar lassen geen idee heeft wat de lerares wiskunde die week doet.

Competentiegericht onderwijs probeert dat anders aan te pakken. De leerling werkt aan opdrachten, die een relatie met de praktijk (zijn toekomstige beroep!) hebben en waarin kennis en vaardigheden vanuit verschillende disciplines een rol spelen. Dus de leerling moet én Nederlands kunnen lezen én wiskundige formules kunnen toepassen én kunnen lassen om zijn opdracht uit te kunnen voeren…

Zulke ‘geïntegreerde’ opdrachten doen natuurlijk wel een beroep op de docent. Je moet creatief zijn, je kunnen verplaatsen in de leerling en vakoverstijgend kunnen denken om dit soort opdrachten te bedenken. Een leuk voorbeeldje vond ik bij de BBC:

www.bbc.co.uk/schools/ks2bitesize/games/questionaut/pop.shtml.

Je ziet een mannetje in een luchtballon. Dit mannetje surft met zijn luchtballon steeds naar een hoger gelegen planeet. Daarvoor moet hij wel steeds zijn ballon bijvullen. Dat kun jij voor hem doen, door steeds een aantal vragen die je gesteld worden, goed te beantwoorden. Daarvoor heb je kennis nodig van de Engelse taal, natuurkunde, biologie en rekenen. Maar… ook je digitale skills heb je nodig. Want op elke nieuwe planeet moet je uitvinden wat je moet doen om de vragen te zien te krijgen. Zonder instructies… gewoon logisch nadenken of ‘trial and error’.

Echt geïntegreerd dus! (En het ziet er nog mooi uit ook).

Bang om je examen niet te halen

Weet je nog? Die grote gymzaal, gevuld met tafeltjes en stoelen, de leraar die met een ernstig gezicht de gesloten envelop omhoog houdt… je zou er weer zweethandjes van krijgen, toch?

Veel leerlingen hebben dat dezer dagen in elk geval wel, zo blijkt uit een onderzoek van Malmberg, een uitgever die leermiddelen maakt. Leerlingen zijn vooral bang om het nèt niet te halen (een tiende te weinig). Maar ze zijn ook bang het niet af te krijgen, niet genoeg geleerd te hebben of om een ‘black out’ te krijgen (www.malmberg.nl).

De meeste angst hebben de vmbo-ers. Veel meer dan havo- en vwo leerlingen zijn zij bijvoorbeeld bang om te laat te komen, het examen niet af te krijgen of om het verkeerde geleerd te hebben. Met name dat laatste vind ik veelzeggend.

Het is bekend dat leerlingen de neiging hebben om zich bij het leren te richten op wat er bij het examen gevraagd wordt, ze leren dus heel selectief en laten zich leiden door de beoordeling. Dat is niet wat we eigenlijk zouden willen, want leren doe je immers niet voor het examen, maar voor je toekomst.

Opvallend is ook dat het juist de vmbo-leerlingen zijn die hier bang voor zijn. Kennelijk hebben vmbo-leerlingen er veel minder vertrouwen in dat zij de goede keuzes hebben gemaakt, dan havo- en vwo leerlingen.  Dat blijkt ook uit het feit dat vmbo-ers na afloop graag hun antwoorden willen controleren. Dat doen zij veel meer dan havo- en vwo leerlingen, zo blijkt uit het Malmberg onderzoek.

Hoe het komt dat juist vmbo-leerlingen zo onzeker zijn over hun examenprestaties, staat niet vermeld op de site van Malmberg. Maar daar kunnen verschillende oorzaken een rol bij spelen.  Zo zijn de vmbo-leerlingen met hun zestien jaar gemiddeld net een jaartje jonger dan havisten en zelfs twee jaar jonger dan hun vwo-collega’s. Zestien jaar is een leeftijd waarop je zelfbewustzijn nog lang niet ontwikkeld is, het brein is dan nog heel hard bezig om dat voor elkaar te krijgen.

Verder kunnen natuurlijk leerproblemen een rol spelen, die op het vmbo gemiddeld wat vaker voorkomen dan op het havo en vwo. En ten slotte zou je als vmbo-leerling vanzelf wel onzeker worden van de vaak negatieve berichtgeving in de media over het vmbo. Jammer, want de meeste vmbo-leerlingen vervolgen hun schoolloopbaan in het mbo, waar zij een beroep leren waar wij wat aan hebben in de samenleving.

Maar ja, eerst nog even het examen halen…

Bloemen houden van mensen (en andersom…)

Vandaag heb ik wat plantjes gekocht voor een beetje kleur en geur in de tuin. Niet alleen mooi, maar het schijnt ook erg gezond te zijn voor de mens. Natuur en groen hebben een positieve invloed op het herstel van stress.  Zelfs het zien van afbeeldingen van natuurbeelden heeft al een gunstig effect, zo blijkt uit vele experimenten.

(Gele dahlia in de achtertuin)

Proefpersonen die zich met een examen in het vooruitzicht licht gestresst voelden, vertoonden na het bekijken van natuurfoto’s minder angst en meer positieve gevoelens dan proefpersonen die foto’s van stadsgezichten hadden gezien (bron: Raad voor het Landelijk gebied, www.rlg.nl)

Dus, als je binnenkort examen moet doen, kijk dan nog eens goed naar bovenstaande foto!

Vivaldi tegen examenstress?

Nog een weekje en dan beginnen de examens voor vwo en havo, een paar dagen later gevolgd door het vmbo. Een spannende tijd voor veel leerlingen, waarin de stress hoogtij viert.

Met deze warmte zal het ook niet mee vallen om je op je studieboeken te concentreren. Maar er is hoop: laatst las ik dat klassieke muziek goed zou zijn voor je concentratievermogen en je leessnelheid. Hoe dat precies werkt?

(Muziekbladen, Conservatorium Amsterdam)

Dat heeft iets te maken met de manier waarop onze hersenen informatie verwerken. Om dit te doen, worden in ons brein voortdurend electrische impulsen gegeven. Deze ’stroomstootjes’ komen op verschillende frequenties voor. Een hoge frequentie zorgt bijvoorbeeld dat je alert bent voor gevaar. Als je je met een boek voor de buitenwereld wilt afsluiten, is dat dus geen handige frequentie; je zou voortdurend afgeleid worden door potentiële ‘gevaren’. Een te lage frequentie is natuurlijk ook niet handig, je wilt immers wèl wakker blijven.

Optimaal voor het studeren is daarom de zogenaamde ‘alfastaat’, waarin een lage frequentie (7 hertz) er voor zorgt dat je zowel ontspannen als alert bent. Precies de goede combinatie voor begrijpend lezen dus.

Als je niet vanzelf in zo’n alfastaat weet te raken, dan is het volgens de Bulgaarse psycholoog Georgi Lozanov een goed idee om naar muziek te luisteren dat een ritme van zestig tellen heeft. Dus een walsje van Chopin of  ’De vier jaargetijden’ van Vivaldi zou je in precies de goede breintoestand moeten brengen als je zit te leren voor je examen.  (Bron: Quest, januari 2008).

Dus laat die boxen maar knallen!

 

5 mei

Het belangrijkste thema van dit blog is ‘leren’. Als onderwerp - hoe leert de mens eigenlijk? - maar ook als doel. Tenminste, ik hoop dat jij als lezer hier af en toe wat opsteekt!

Vandaag, op bevrijdingsdag, moet ik als het gaat om leren denken aan het volgende gezegde, waar ik de herkomst helaas niet van ken: de geschiedenis leert, dat de mens niet leert van de geschiedenis.

Gisteren, tijdens de Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam, werd gezegd dat we alle slachtoffers herdenken van alle oorlogen sinds de Tweede Wereldoorlog.  Daarmee wordt het gezegde dus meteen bevestigd. Er is nog steeds oorlog en er vallen nog steeds slachtoffers. Hardleers hoor, die mens.

Laten we daarom blijven herdenken, herhaling is immers belangrijk bij leren. Wie weet, valt het kwartje nog een keer.

Dat we daarbij een heel andere samenleving hebben gekregen dan we 63 jaar geleden hadden, vind ik mooi verwerkt op deze site http://www.bevrijdingintercultureel.nl/. Daar worden niet alleen ervaringen van Nederlanders tijdens de tweede wereldoorlog verteld, maar ook van de landen waar de meeste van onze allochtone medelanders vandaan komen. Geeft toch weer een wat ander beeld.

 

 

Op de vuist op 1 mei?

Vanochtend op het ontbijtnieuws zag ik dat de viering van 1 mei gisteren op verschillende plaatsen op de wereld (onder andere in Duitsland en Turkije) heeft geleid tot ongeregeldheden. 

Het gebeurt natuurlijk vaker, dat er gewelddadigheden optreden op plaatsen waar grote mensenmassa’s bij elkaar komen. Lang is door sociaal psychologen gedacht dat dit te maken had met een proces dat de-individuatie wordt genoemd.

De-individuatie is een psychologische toestand die er voor zorgt dat je je minder bewust wordt van jezelf als individu. Je normen en waarden, die normaal gesproken je gedrag reguleren, worden naar de achtergrond geschoven. Je normale remmingen vallen weg en daardoor word je makkelijker te beïnvloeden door anderen.

Deze toestand zou makkelijk optreden op het moment dat je je in een massa begeeft. De opwinding die dit met zich meebrengt en het gevoel anoniem te zijn, zou de-individuatie bevorderen. Mensen worden impulsiever, irrationeel, gaan ‘meeloopgedrag’ vertonen en worden (dus) sneller gewelddadig.

Op zich geen gekke gedachte. We hebben allemaal wel eens ervaren hoe het voelt om onderdeel te zijn van een massa. Je voelt het, toch?  Probeer in een voetbalstadion maar eens níet mee te doen met de wave…

Maar het de-individuatieproces verklaart niet waarom het meestal gelukkig gewoon goed gaat in situaties waar mensenmassa’s bijeen zijn. Denk aan vele concerten, vreedzame demonstraties, carnavalsoptochten, manifestaties en dergelijke. Vorig jaar was ik getuige van een 1 mei viering op Cuba, die ondanks de opzwepende commentaren door de luidsprekers ook gewoon geweldloos verliep.

 (1 mei parade, Camagüey, Cuba, 2007)

Dus als het de-individuatieproces zo makkelijk ontstaat in een massa, hoe kan het dan dat er meestal niets gebeurt? Tegenwoordig denken veel wetenschappers dat het de-individuatieproces niet de goede manier is om te verklaren waarom het in mensenmassa’s soms uit de hand loopt. Je kunt dat veel simpeler verklaren, namelijk vanuit het gegeven dat iedereen over een aantal ’sociale identiteiten’ beschikt (zoals ik ook in het vorige berichtje over het Oranjegevoel beschreef).

Omdat het in een massa vaak een beetje onduidelijk is hoe je je dient te gedragen, kijk je naar mensen met dezelfde sociale identiteit als jij. Deze mensen horen dan bij ‘jouw’ groep. Doordat je gedrag bij elkaar afkijkt, ga je bepaalde normen delen en wordt het groepsgevoel steeds sterker. Als dan iemand van ‘jouw’ groep wordt aangevallen door iemand van een andere groep (met natuurlijk een andere sociale identiteit), dan voel jij je automatisch ook aangevallen. En dan kunnen conflicten ontstaan en kunnen zelfs mensen die niet uit zijn op geweld, toch gewelddadig worden. Alleen maar omdat zij zich zo vereenzelvigen met hun groep, dat elke bedreiging aan hun groep een bedreiging is aan henzelf. (Bron: hoofdstuk uit Politiekunde en openbare handhaving van Otto Adang. www.gevaarbeheersing.homestead.com/Politiekunde.html)

Dus daarom is de kans dat het publiek zich massaal in de piste van het circus stort en de clown in elkaar slaat, niet zo groot. Meestal zit je daar namelijk met je kinderen, kleinkinderen of je oma. En in je sociale identiteit als (groot)ouder ga je niet zo snel op de vuist.