Bloemen houden van mensen (en andersom…)

Vandaag heb ik wat plantjes gekocht voor een beetje kleur en geur in de tuin. Niet alleen mooi, maar het schijnt ook erg gezond te zijn voor de mens. Natuur en groen hebben een positieve invloed op het herstel van stress.  Zelfs het zien van afbeeldingen van natuurbeelden heeft al een gunstig effect, zo blijkt uit vele experimenten.

(Gele dahlia in de achtertuin)

Proefpersonen die zich met een examen in het vooruitzicht licht gestresst voelden, vertoonden na het bekijken van natuurfoto’s minder angst en meer positieve gevoelens dan proefpersonen die foto’s van stadsgezichten hadden gezien (bron: Raad voor het Landelijk gebied, www.rlg.nl)

Dus, als je binnenkort examen moet doen, kijk dan nog eens goed naar bovenstaande foto!

Vivaldi tegen examenstress?

Nog een weekje en dan beginnen de examens voor vwo en havo, een paar dagen later gevolgd door het vmbo. Een spannende tijd voor veel leerlingen, waarin de stress hoogtij viert.

Met deze warmte zal het ook niet mee vallen om je op je studieboeken te concentreren. Maar er is hoop: laatst las ik dat klassieke muziek goed zou zijn voor je concentratievermogen en je leessnelheid. Hoe dat precies werkt?

(Muziekbladen, Conservatorium Amsterdam)

Dat heeft iets te maken met de manier waarop onze hersenen informatie verwerken. Om dit te doen, worden in ons brein voortdurend electrische impulsen gegeven. Deze ’stroomstootjes’ komen op verschillende frequenties voor. Een hoge frequentie zorgt bijvoorbeeld dat je alert bent voor gevaar. Als je je met een boek voor de buitenwereld wilt afsluiten, is dat dus geen handige frequentie; je zou voortdurend afgeleid worden door potentiële ‘gevaren’. Een te lage frequentie is natuurlijk ook niet handig, je wilt immers wèl wakker blijven.

Optimaal voor het studeren is daarom de zogenaamde ‘alfastaat’, waarin een lage frequentie (7 hertz) er voor zorgt dat je zowel ontspannen als alert bent. Precies de goede combinatie voor begrijpend lezen dus.

Als je niet vanzelf in zo’n alfastaat weet te raken, dan is het volgens de Bulgaarse psycholoog Georgi Lozanov een goed idee om naar muziek te luisteren dat een ritme van zestig tellen heeft. Dus een walsje van Chopin of  ’De vier jaargetijden’ van Vivaldi zou je in precies de goede breintoestand moeten brengen als je zit te leren voor je examen.  (Bron: Quest, januari 2008).

Dus laat die boxen maar knallen!

 

5 mei

Het belangrijkste thema van dit blog is ‘leren’. Als onderwerp - hoe leert de mens eigenlijk? - maar ook als doel. Tenminste, ik hoop dat jij als lezer hier af en toe wat opsteekt!

Vandaag, op bevrijdingsdag, moet ik als het gaat om leren denken aan het volgende gezegde, waar ik de herkomst helaas niet van ken: de geschiedenis leert, dat de mens niet leert van de geschiedenis.

Gisteren, tijdens de Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam, werd gezegd dat we alle slachtoffers herdenken van alle oorlogen sinds de Tweede Wereldoorlog.  Daarmee wordt het gezegde dus meteen bevestigd. Er is nog steeds oorlog en er vallen nog steeds slachtoffers. Hardleers hoor, die mens.

Laten we daarom blijven herdenken, herhaling is immers belangrijk bij leren. Wie weet, valt het kwartje nog een keer.

Dat we daarbij een heel andere samenleving hebben gekregen dan we 63 jaar geleden hadden, vind ik mooi verwerkt op deze site http://www.bevrijdingintercultureel.nl/. Daar worden niet alleen ervaringen van Nederlanders tijdens de tweede wereldoorlog verteld, maar ook van de landen waar de meeste van onze allochtone medelanders vandaan komen. Geeft toch weer een wat ander beeld.

 

 

Op de vuist op 1 mei?

Vanochtend op het ontbijtnieuws zag ik dat de viering van 1 mei gisteren op verschillende plaatsen op de wereld (onder andere in Duitsland en Turkije) heeft geleid tot ongeregeldheden. 

Het gebeurt natuurlijk vaker, dat er gewelddadigheden optreden op plaatsen waar grote mensenmassa’s bij elkaar komen. Lang is door sociaal psychologen gedacht dat dit te maken had met een proces dat de-individuatie wordt genoemd.

De-individuatie is een psychologische toestand die er voor zorgt dat je je minder bewust wordt van jezelf als individu. Je normen en waarden, die normaal gesproken je gedrag reguleren, worden naar de achtergrond geschoven. Je normale remmingen vallen weg en daardoor word je makkelijker te beïnvloeden door anderen.

Deze toestand zou makkelijk optreden op het moment dat je je in een massa begeeft. De opwinding die dit met zich meebrengt en het gevoel anoniem te zijn, zou de-individuatie bevorderen. Mensen worden impulsiever, irrationeel, gaan ‘meeloopgedrag’ vertonen en worden (dus) sneller gewelddadig.

Op zich geen gekke gedachte. We hebben allemaal wel eens ervaren hoe het voelt om onderdeel te zijn van een massa. Je voelt het, toch?  Probeer in een voetbalstadion maar eens níet mee te doen met de wave…

Maar het de-individuatieproces verklaart niet waarom het meestal gelukkig gewoon goed gaat in situaties waar mensenmassa’s bijeen zijn. Denk aan vele concerten, vreedzame demonstraties, carnavalsoptochten, manifestaties en dergelijke. Vorig jaar was ik getuige van een 1 mei viering op Cuba, die ondanks de opzwepende commentaren door de luidsprekers ook gewoon geweldloos verliep.

 (1 mei parade, Camagüey, Cuba, 2007)

Dus als het de-individuatieproces zo makkelijk ontstaat in een massa, hoe kan het dan dat er meestal niets gebeurt? Tegenwoordig denken veel wetenschappers dat het de-individuatieproces niet de goede manier is om te verklaren waarom het in mensenmassa’s soms uit de hand loopt. Je kunt dat veel simpeler verklaren, namelijk vanuit het gegeven dat iedereen over een aantal ’sociale identiteiten’ beschikt (zoals ik ook in het vorige berichtje over het Oranjegevoel beschreef).

Omdat het in een massa vaak een beetje onduidelijk is hoe je je dient te gedragen, kijk je naar mensen met dezelfde sociale identiteit als jij. Deze mensen horen dan bij ‘jouw’ groep. Doordat je gedrag bij elkaar afkijkt, ga je bepaalde normen delen en wordt het groepsgevoel steeds sterker. Als dan iemand van ‘jouw’ groep wordt aangevallen door iemand van een andere groep (met natuurlijk een andere sociale identiteit), dan voel jij je automatisch ook aangevallen. En dan kunnen conflicten ontstaan en kunnen zelfs mensen die niet uit zijn op geweld, toch gewelddadig worden. Alleen maar omdat zij zich zo vereenzelvigen met hun groep, dat elke bedreiging aan hun groep een bedreiging is aan henzelf.

Dus daarom is de kans dat het publiek zich massaal in de piste van het circus stort en de clown in elkaar slaat, niet zo groot. Meestal zit je daar namelijk met je kinderen, kleinkinderen of je oma. En in je sociale identiteit als (groot)ouder ga je niet zo snel op de vuist.

Oranjegevoel

Vandaag is het Koninginnedag. De koningin bezoekt dit jaar Friesland, maar dat had ook best Zeeland of Flevoland kunnen zijn. Of Limburg, of …

Want wat onze meest bekende landgenoot jaarlijks op deze dag meemaakt en te zien krijgt, is overal ongeveer hetzelfde.  Oud-Hollandse spelen, kunstenaars met ‘unieke’ kunstwerken, klederdrachten, lokale lekkernijen, straatmuzikanten en dat alles natuurlijk altijd in gezelschap van een zenuwachtige burgemeester in zijn of haar zondagse pak. Het alom tegenwoordige publiek zwaait met vlaggetjes, duwt kinderen in de richting van de dichtstbijzijnde prinses en maakt foto’s. Maar bovenal is de massa gekleed in Oranje…

(Koninginnedagmarkt, Jan van Riebeeckplein, Arnhem)

Oranje kleding om uiting te geven aan ons ‘Oranjegevoel’. Maar wat is dat eigenlijk? Oranjegevoel steekt de kop op bij voetbalwedstrijden, tijdens de kampioenschappen schaatsen, met Koninginnedag, bij de uitvaart van André Hazes… allemaal gebeurtenissen waarbij we aangesproken worden op ons ‘Nederlanderschap’.

Het ‘Nederlander zijn’ is deel van onze sociale identiteit.  Onze sociale identiteit bestaat uit vele ’sub-identiteiten’ zoals bijvoorbeeld vader, bestuurslid, vrijwilliger, dochter, vriendin, Italiaan, homo, kunstenaar, vrouw, kattenliefhebber, directeur, buurvrouw, collega, moslim, bejaarde… noem maar op. Per situatie komen één of meer van deze sociale identiteiten naar voren. In gesprek met je buurvrouw zal zij jou in jouw identiteit van buurman aanspreken, maar op een beurs voor postzegelverzamelaars neem je ineens de identiteit van ‘filatelist’ aan. Sommige sociale identiteiten, zoals ‘vrouw’, ‘bejaarde’ of ‘moslim’ heb je altijd bij je, maar afhankelijk van de situatie is het belangrijk of niet. Ben jij de enige vrouw in een gezelschap van mannen, dan zal deze sociale identiteit veel belangrijker zijn dan wanneer je je in een gemengd gezelschap bevindt.

Het ‘Oranjegevoel’ is een manier om onze identiteit als ‘Nederlander’ te benadrukken.  In ons dagelijks leven valt het niet zo op dat we ‘Nederlander’ zijn (want dat zijn we met z’n vijftien miljoenen), dus hebben we er iets extra’s voor nodig om het te laten zien - een oranje muts bijvoorbeeld.

Gelukkig maar dat we op vakantie in het buitenland als vanzelf onze Nederlandse identiteit uitstralen, want je zou toch maar met zo’n muts in de brandende Spaanse zon moeten zitten…

 

Stapsgewijs begint een dagboek…

Als twaalfjarige hield ik voor het eerst een dagboek bij, in navolging van Anne Frank natuurlijk.  Een aantal jaren hield ik het vol, bijna dagelijks een paar kantjes met mijn belevenissen en gedachten. Diep geheim natuurlijk!

En toen werden de ‘brieven’ steeds korter en werden het er ook steeds minder. Het dagboektijdperk was voorbij.

Nu, zo’n twintig jaar nadat ik mijn laatste dagboekbrief schreef, begin ik zowaar opnieuw aan een dagboek. Maar dan wel anders dan toen: geen geknoei meer met doordrukkende balpennen, maar via het toetsenbord. Geen lange brieven meer, maar kortere ‘berichtjes’.  Het gaat ook niet meer (alleen) over mijn belevenissen en gedachten, maar over allerlei wetenswaardigheden rondom de ‘lerende mens’. En, nog het meest belangrijk: nu ben ik niet meer de enige lezer, maar mag iedereen meelezen!

Ik hoop dat jij ‘vaste lezer’ wordt en regelmatig terugkomt. Veel lees- en leerplezier!!